Yargıtay Danıştay 13. Daire 2025/2822 E. 2026/10 K. — Kamulastirma Bedel

Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/2822 E. , 2026/10 K.

"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2822
Karar No:2026/10

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1. ... Toplu Yemek Ltd. Şti.
2. ... Yemekçilik Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sinop İl Sağlık Müdürlüğünce 25/02/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Malzemeli Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" ihalesine ilişkin olarak dava dışı şirketler tarafından yapılan itirazen şikayet başvuruları üzerine davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair kısımları yönünden Kamu İhale Kurulunun (Kurul) 22/05/2025 tarihli, 2025/UH.II-1155 ve 2025/UH.II-1156 sayılı kararlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava dışı şirketler tarafından yapılan itirazen şikayet başvuruları üzerine dava konusu Kurul kararlarıyla, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığınca sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ... Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğü fiyatlarının (bamya ana girdisi için), ... Büyükşehir Belediyesi "Halk Ekmek Ürün Fiyat Listesi"ndeki fiyatların [galeta, galeta unu, roll ekmek (glutensiz 50 gr), roll ekmek (kepekli 50 gr), roll ekmek (tam buğday 50 gr), roll ekmek (tuzsuz/kepekli 50 gr) ana girdileri için], ... Halk Ekmek A.Ş.'nin fiyat listesinin (pet şişe su 500 ml ve roll ekmek 50 gr ana girdileri için), ... İşletmeleri Genel Müdürlüğünün (...) "www.....com" internet adresinden alınan fiyatın (çay ve poşet çay 1,5 gr ana girdileri için) ve... A.Ş.'nin (...) "..." internet adresinden alınan fiyatın (toz şeker, küp şeker ana girdileri için) kullanıldığı;
Dava dışı şirketlerin iddiaları çerçevesinde, söz konusu belgelerde yer alan tarihlerin, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında olup olmadığı yönünden yapılan incelemede, dava dışı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığınca, "A) Ana Girdiler" tablosunda "... Büyükşehir Belediyesi Halk Ekmek" fiyatının kullanıldığının belirtildiği ve açıklama ekinde "https://..." internet adresinden alınan internet çıktısının sunulduğu, söz konusu çıktıda "Halk Ekmek Ürün Fiyat Listesi"nin yer aldığı, anılan listede "galeta" ana girdisi yerine anılan istekli tarafından esas alındığı belirtilen "grissini" fiyatlarının güncel olmadığı anlaşıldığından, söz konusu açıklamanın bahsi geçen "galeta" ana girdisi yönünden Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.3. maddesine uygun olmadığı, bununla birlikte "galeta unu, roll ekmek (glutensiz 50 gr), roll ekmek (kepekli 50 gr), roll ekmek (tam buğday 50 gr), roll ekmek (tuzsuz/kepekli) 50 gr" ana girdileri için esas alınan fiyatların güncel olduğunun tespit edildiği;
Diğer yandan, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı tarafından, "A) Ana Girdiler" tablosunda "... Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğü" fiyatlarının kullanıldığının belirtildiği ve açıklama ekinde "https:/.../hal-fiyatları" internet adresinden alınan internet çıktısının sunulduğu, söz konusu çıktıda "Meyve/Sebze"ye ilişkin asgari ve azami fiyatlar ile "başlangıç" ve "bitiş" tarihinin "05/07/2024" olduğunun belirtildiği, anılan çıktıda yer alan söz konusu "05/07/2024" tarihinin ihalenin ilan tarihi (28/01/2025) ile ihale tarihi (25/02/2025) arasında bir tarih olmadığı ve bahsi geçen fiyatların "2024" yılına ilişkin olduğu, bu şekilde yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.3. maddesine uygun olmadığı tespitlerinde bulunularak davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının teklifinin dava konusu edilen 22/05/2025 tarihli, 2025/UH.II-1155 ve 2025/UH.II-1156 sayılı Kurul kararı ile yukarıda belirtilen sebeplerle aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiğinin görüldüğü;
Bu itibarla, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava dışı şirketlerin itirazen şikayet başvurularından hareketle davaya konu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması yapan davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının açıklamalarında eksiklikler tespit edildiği, bu eksikliklerle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı, kamu yararı ve kamu hizmetinde istikrar gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, davalı idarece, Ankara Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğünce ilan edilen fiyatların, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.3. maddesi kapsamında değerlendirilmesinin hatalı olduğu, söz konusu ilanın, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.5. maddesi kapsamında toptancı hal fiyatları olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu kapsamda ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatı gösteren belge ile açıklama yapılabileceğinden, 25/02/2025 tarihinde yapılan ihaleye ilişkin 05/07/2024 tarihli belgeyle yapılan açıklamanın hukuka uygun olduğu, galeta ve grissini ürünlerinin bileşenlerinin, üretim süreçlerinin, pişirme ve piyasaya takdim şeklinin aynı olduğu, iki ürünün farklı ürünler olarak değerlendirilemeyeceği, bu konuda KİK tarafından yapılan değerlendirmede isabet bulunmadığı, davalı idarece, girdilerin sahip olması gereken kriterlerin açıkça belirtilmesinin ve tevsikinin mümkün olmadığı, temel özelliklerin yansıtılmasının yeterli olduğu belirtilerek ürün detaylarının muayene aşamasında kontrol edileceğinin vurgulandığı, bu kapsamda, galeta ürününe yönelik açıklamanın grissini üzerinden yapılmasının mevzuata uygun olduğu, davalı idarece ihale tarihi (25/02/2025) ile açıklamanın yapıldığı (03/03/2025) tarih arasında, açıklamada kullanılan şeker fiyatların güncelliğini koruyup korumadığı yönünde herhangi bir inceleme yapılmaksızın tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğu, sınırlı sorumlu kooperatif birliklerinin, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na dayanılarak kurulduğu ve ilgili kooperatifler tarafından yayınlanan birim fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.6. maddesinde belirtilen "Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşlar" olarak değerlendirilmesi gerektiği, Marmarabirlik'in, 1163 sayılı Kanun'a göre kurulmuş, kamuya açık şekilde satış yapan ve ilgili ürünlerde piyasada münhasır tedarik yetkisi bulunan bir kooperatifler birliği olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyatların mevzuat uyarınca geçerli ve tevsik edilebilir nitelikte olduğu, ayrıca fiyatların ilan/ihale tarihleri arasında geçerli olduğu ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yapılan tespitlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
... İl Sağlık Müdürlüğünce 25/02/2025 tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Malzemeli Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiş; 31 istekli tarafından ihaleye teklif verilmiştir.
İhaleyi yapan idarenin 26/02/2025 tarihli yazısıyla, sınır değerin altında teklif veren 8 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenmiştir.
11/03/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla, 6 isteklinin teklifi geçici teminat mektubunun yetersiz olduğu gerekçesiyle, 4 isteklinin teklifi işletme kayıt belgelerinin faaliyet konularının uygun olmadığı gerekçesiyle, 2 isteklinin teklifi iş hacmine ilişkin belgelerin istenilen yeterlik kriterini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmış; aşırı düşük teklif açıklaması sunan... iş ortaklığının açıklamaları uygun kabul edilerek ihale üzerinde bırakılmış; ... Yemek Ticaret A.Ş.'nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
14/03/2025 tarihli düzeltici ihale komisyonu kararıyla, teklifi iş hacmine ilişkin belgelerin istenilen yeterlik kriterini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığınca, 11/03/2025 tarihli ihale komisyonu kararına yapılan itiraz sonucunda anılan iş ortaklığı tarafından sunulan belgeler tekrardan incelenerek sehven iş hacmine ilişkin belgelerin güncellenmediği görülmüş olup sonrasında ilgili belgeler uygun kabul edilerek iş ortaklığının teklifi tekrardan değerlendirmeye alınmıştır. Davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılmış; ... iş ortaklığı ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Düzeltici komisyon kararına yönelik olarak ... Yemek Ticaret A.Ş. tarafından, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının, ... iş ortaklığının ve ... Catering Ticaret Ltd. Şti.'nin (...) aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Bu başvuru üzerine 22/05/2025 tarih ve 2025/UH.II-1155 sayılı Kurul kararıyla, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı ve .. iş ortaklığının teklifinin reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
Ayrıca teklifi, iş hacmine ilişkin belgelerin istenilen yeterlik kriterini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan ... tarafından da tekliflerinin, ciroya ilişkin yeterlik kriterini karşılamadıkları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığının ve bu nedenle sundukları aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesine gerek olmadığının belirtildiği, ancak ihaleyi yapan idarece tesis edilen işlemin mevzuata aykırı olduğu iddiası ve davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen ... iş ortaklığının yeterlik belgelerinin uygun olmadığı gerekçesiyle şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Bu başvuru üzerine 22/05/2025 tarih ve 2025/UH.II-1156 sayılı Kurul kararıyla, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı ve ... iş ortaklığının teklifinin reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiş, ayrıca ...'un teklifine yönelik iddiaların yerinde olmadığı belirtilmiştir.
Kurul kararlarının uygulanmasını teminen 30/05/2025 tarihli ihale komisyonu kararı alınmıştır. Bu kararla davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı ve ... iş ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olup, ihale ... Yemek Ticaret A.Ş. üzerinde bırakılmış ve ... Yemek Gıda İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. iş ortaklığı ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Bunun üzerine, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığınca dava konusu 22/05/2025 tarihli, 2025/UH.II-1155 ve 2025/UH.II-1156 sayılı Kurul kararlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu; (a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, (b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, (c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır." kuralına yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Sınır değer ve aşırı düşük teklifler" başlıklı 59. maddesinde, "(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Verilen hizmetin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.
(3) Yaklaşık maliyeti Kanun'un 8'inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.
(4) Yaklaşık maliyeti Kanun'un 8'inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur. (...)" kuralı yer almıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 79. maddesinde, "79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından 'Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.' ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından 'Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.' ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
(...)
79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.
Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle 'ana girdi', 'işçilik' ve 'yardımcı gider' oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için '(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı' oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar 'yardımcı girdiler' başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.
(...)
Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.
Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir." açıklamalarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Kurul kararlarıyla davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının "galeta", "küp şeker", "toz şeker" ve "diyet zeytin" girdilerinin fiyatlarının tevsikine yönelik aşırı düşük teklif açıklamalarının yerinde bulunmamasına ilişkin kısımları yönünden davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu Kurul kararlarıyla davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının "bamya" girdisinin fiyatının tevsikine yönelik aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde bulunmamasına ilişkin kısımları yönünden davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararı incelendiğinde;
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ihaleye katılan davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının vermiş olduğu teklif neticesinde kendisinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, ihaleyi yapan idareye "bamya" girdisi yönünden sunulan açıklamada, "... Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğü" fiyatlarının kullanıldığının belirtildiği ve açıklama ekinde "https://...yatları" internet adresinden alınan internet çıktısının sunulduğu, davalı idarece "bamya" girdisi yönünden yapılan inceleme neticesinde, açıklama kapsamında sunulan çıktıda "Meyve/Sebze"ye ilişkin asgari ve azami fiyatlar ile "başlangıç" ve "bitiş" tarihinin "05/07/2024" olduğunun belirtildiği, anılan çıktıda yer alan söz konusu "05/07/2024" tarihinin ihalenin ilan tarihi (28/01/2025) ile ihale tarihi (25/02/2025) arasında bir tarih olmadığı ve bahsi geçen fiyatların "2024" yılına ilişkin olduğu, bu kapsamda anılan girdiye yönelik yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.3. maddesine uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı anlaşılmaktadır.
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, "Belediye toptancı hali: Belediyelerce kurulan toptancı hallerini"; (i) bendinde, "Özel toptancı hali: Gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan toptancı hallerini"; (n) bendinde, "Toptancı hali: Bu Kanunda yer alan asgarî koşulları taşıyan projeler çerçevesinde belediyeler ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan, malların ayrı ayrı yahut birlikte toptan alım ve satımı ile kaydının yapıldığı yerleri" ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Kanun'un "Serbest rekabet şartlarının korunması ve standardizasyon" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunması ve piyasada açıklığın sağlanması amacıyla, toptancı hallerinde alım satıma konu olan malların cins, miktar ve fiyatları ile Bakanlıkça uygun görülecek diğer hususlar, toptancı hallerince elektronik ortamda kayıtları tutularak uygun görülen sistem ve araçlarla kamuoyuna duyurulur."; "Toptancı hallerinin yönetimi" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Belediye toptancı halleri, belediye teşkilatı bünyesinde norm kadro ilke ve standartlarına uygun olarak kurulan toptancı hal yönetim birimi tarafından yönetilir. Hal yönetim birimi, hal yöneticisi ile mevcut zabıta personeli arasından görevlendirilen hal zabıtası ve diğer personelden oluşur.
(…)
(4) Özel toptancı halleri, işletmecileri tarafından yönetilir. Özel toptancı halinde, hal yöneticisi ve diğer personel, işletmecisi tarafından istihdam olunur ve bu hallerde ilgili belediyece mevcut zabıta personeli arasından yeterli sayıda hal zabıtası görevlendirilir. (…)" kurallarına yer verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediyesi Toptancı Hal/Halleri Yönetmeliği'nin "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "Bu yönetmelik, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Olan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 1,4, 6,11,14 ve 17 inci maddeleri ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 inci maddesinin (t) bendine dayanılarak hazırlanmıştır." kuralı yer almıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2. maddesinde, "(...) 79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
(...)
79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir." açıklamalarına yer verilmiştir.
Davalı idarece, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının "bamya" girdisine yönelik Ankara Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğünce ilan edilen fiyatla yapılan aşırı düşük teklif açıklaması, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.3. maddesi kapsamında "kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatlar" ile yapılan açıklama olarak değerlendirilmiş ise de Ankara Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğünün 5957 sayılı Kanun uyarınca faaliyet gösterdiği anlaşıldığından, söz konusu girdiye ilişkin açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.5. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.5. maddesinde yer alan düzenleme dikkate alındığında, 5957 sayılı Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabileceğinden, davalı idarece, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının "bamya" girdisi yönünden aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.3. kapsamında değerlendirilmesinde hukuka uygunluk, bu kısım yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, işbu karar üzerine davalı idarece "bamya" girdisinin fiyatının tevsiki için ... Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğünce ilan edilen fiyatla yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının hukuka uygun olup olmadığı yönünden yeniden bir inceleme yapılması gerekmekte ise de "galeta", "küp şeker", "toz şeker" ve "diyet zeytin" girdilerinin fiyatının tevsiki için yapılan aşırı düşük teklif açıklaması hukuka uygun bulunmadığından, davalı idarece "bamya" girdisi yönünden yeniden bir inceleme yapılmasında hukuki yararın bulunmadığı da açıktır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kısmen reddine,
2.... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu Kurul kararlarıyla davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının "galeta", "küp şeker", "toz şeker" ve "diyet zeytin" girdilerinin fiyatlarının tevsikine yönelik aşırı düşük teklif açıklamalarının yerinde bulunmaması yönünden davanın reddine ve davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından Mahkeme kararının anılan kısımlarının ONANMASINA,
3.Davacıların temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4.İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararlarıyla davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının "bamya" girdisinin fiyatının tevsikine yönelik aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde bulunmaması yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMLERİN İPTALİNE,
6.Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacılar tarafından yapılan toplam...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, kalan giderlerin davacılar üzerinde bırakılmasına,
7.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
8.Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacılara iadesine,
9. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 12/01/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.