Uyuşturucu Madde Karşılıksız Verilmesi TCK'da Hangi Suça Girer?

Uyuşturucu Maddenin Karşılıksız Devri ile İlgili Hukuki Ayrım

Türk ceza hukukunda uyuşturucu madde ticareti suçu, ekonomik anlamda bir bedel karşılığında devreden fazlasını kapsamaktadır. Kanun koyucu, maddenin dolaşıma sokulmasını kamu sağlığı üzerindeki tehlike itibarıyla cezalandırılması gereken bir fiiller bütünü olarak düzenlemişdir. Maddenin bedelsiz verilmiş olması, tek başına TCK m.188/3'ün uygulanmasına engel değildir; ancak her bedelsiz devir otomatik olarak bu hükme tabi olmaz.

Kanun koyucu uyuşturucu maddeler bakımından üç ayrı suç tipi öngörmüştür: TCK m.188'deki imal ve ticaret suçu, TCK m.190'daki kullanımı kolaylaştırma suçu ve TCK m.191'deki kişisel kullanım suçu. Bu suçlar maddi unsurları ve cezalandırılma gerekçeleri bakımından birbirinden önemli ölçüde ayrılmaktadır. Bedelsiz paylaşım ve birlikte kullanım vakalarında bu ayrımın belirlenmesi kritik hâle gelmektedir.

TCK m.188'de cezalandırılan asıl unsur, uyuşturucu maddenin başkasının hâkimiyet alanına geçirilmesidir. Satış bedeli veya ekonomik menfaat, başkasına verme fiili için suçun kurucu unsuru değildir. Buna karşılık TCK m.191, maddenin kişisel kullanım amacıyla bulundurulmasını düzenlemektedir. Birlikte tüketmek amacıyla temin edilen uyuşturucunun kişiler arasında paylaşılması, otomatik olarak «başkasına verme» olarak kabul edilemez; fiilin niteliği somut olayın özellikleri doğrultusunda belirlenmelidir.

Mahkemenin karar vermede dikkate alması gereken unsurlar şunlardır: Maddenin kim tarafından ve ne amaçla temin edildiği, kişiler arasındaki ilişki, maddenin miktarı ve paketlenme biçimi, olayın gerçekleştiği ortam, diğer kişinin madde üzerinde bağımsız tasarruf alanı elde edip etmediği ve uyuşturucunun hangi koşullarda tüketildiğidir. Salt fiziksel olarak maddenin el değiştirmesi, suçun hukuki anlamda oluşmasına eşitlenemez.

Bu değerlendirme, ceza hukukunda kanunilik ilkesinin gerekliliğinden kaynaklanmaktadır. Mahkûmiyet, isnat edilen suçun kanuni unsurlarıyla birlikte sanık tarafından her türlü makul şüpheden uzak biçimde gerçekleştirildiğinin ortaya konulmasına dayanmalıdır. Mahkemenin yalnızca uyuşturucu maddenin devredildiği tespitinden hareketle ağır suç vasfına ulaşması, kararın gerekçesinde hangi hukuki nedene dayandığını açıklamaksızın yeterli değildir.