Türkiye-Maldivler Ticaret Anlaşması: Menşe Tespiti Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti ile Maldivler Cumhuriyeti arasında 4 Kasım 2024 tarihinde imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşmasının uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektedir. Yönetmelik, söz konusu anlaşmaya ek olarak hazırlanan Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemleri Hakkında Protokolün yürürlüğe konulmasını amaçlamaktadır.

Menşeli Ürün Tanımı ve Kurallar

Yönetmeliğe göre, bir ürün iki yoldan biriyle menşe statüsü kazanabilir. Birincisi, bir Taraf ülkede tamamen elde edilen ürünler kategoridir. Buna mineral ürünler, tarım ürünleri, canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler dahildir. İkinci kategori ise, menşeli olmayan girdiler kullanılsa bile yeterli işçilik veya işleme tabi tutulan ürünlerdir.

Tamamen elde edilmiş ürünler kapsamında; bir ülkenin topraklarından çıkarılan mineraller, yetiştirilen bitkisel ürünler, doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar, balıkçılık ve avcılık yoluyla elde edilen ürünler yer almaktadır. Ayrıca kültür balıkçılığı ürünleri ve gümrüksüz bölgelerden ilgili ülkenin gemileriyle çıkarılan deniz ürünleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir.

EUR.1 Dolaşım Belgesi ve Elektronik Sistem

Menşeli ürünlerin anlaşma hükümlerinden faydalanabilmesi için EUR.1 Dolaşım Belgesi gereklidir. Bu belge, Bakanlıkça yetkilendirilen kişi veya kuruluşlarca düzenlenir ve gümrük idareleri tarafından vize edilir. Yönetmelik, belgenin düzenlenmesi, kontrolü ve onaylanması işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirilebileceğini öngörmektedir.

Katma Değer ve Girdilerin Kıymeti

Yönetmelik, katma değer hesaplamasında dikkat edilecek hususları tanımlamıştır. Bir ürünün katma değeri, fabrika çıkış fiyatından diğer Taraf ülke menşeli girdilerin gümrük kıymetinin düşülmesiyle belirlenir. Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT) VII. Madde uyarınca gümrük kıymeti hesaplanır. Menşeli olmayan girdilerin azami oranı, ürünün fabrika çıkış fiyatının yüzdeliği veya net ağırlığının yüzdeliği olarak belirlenebilir.

Yönetmelikte ayrıca Armonize Sistem Nomanklatürüne uygun şekilde fasıl, pozisyon ve alt pozisyon sınıflandırması yapılacağı hükme bağlanmıştır. Mal tanımı, kodlama ve gümrük idarelerine ilişkin tanımlar da detaylı biçimde düzenlenmiştir.