TBB Avukatlar İçin Yapay Zeka Rehberi Yayımladı: Sınırlar ve Sorumluluklar

Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından hazırlanan yeni rehber, avukatların yapay zeka teknolojilerini mesleki faaliyetlerinde nasıl güvenli ve etkin biçimde kullanabileceklerini ortaya koymaktadır. Rehber, mesleki sırların korunması, kişisel verilerin güvenliği, insan denetimi, hukuki doğrulama ve avukatın nihai sorumluluğu gibi temel ilkeleri belirlemektedir.

Mesleki Sorumluluk Devredilmez

TBB Başkanı Av. R. Erinç Sağkan, rehberin önsözünde yapay zeka teknolojilerinin doğru kullanılması halinde savunma hakkının etkinliğini ve hukuki hizmetlerin niteliğini artırabileceğini vurgulamıştır. Ancak avukatlar bu araçlardan yararlanırken müvekkil sırrını, kişisel verileri ve mesleki sorumluluğunu hiçbir aşamada yapay zekaya veya üçüncü kişilere devredemeyecektir. Rehber, yapay zeka kullanımını yasaklayan değil, avukatların güvenli ve bilinçli biçimde faydalanmasına katkı sunan bir çalışmadır.

Veri Güvenliği ve Doğrulama Gerekliliği

Yapay zeka tarafından üretilen her içerik, avukat tarafından hukuki doğruluk, güncel mevzuat, içtihat, maddi vakıalar ve müvekkil menfaati açısından denetlenmelidir. Rehberde özellikle yapay zeka sistemlerinin gerçek olmayan içtihat, mevzuat veya vakıaları doğruymuş gibi üretebilmesi riski altı çizilmiş, hukuki çıktıların resmî kaynaklardan doğrulanması şart koşulmuştur.

Kamuya açık veya sözleşmesel güvenceleri yetersiz sistemlere müvekkil bilgilerinin, özel nitelikli kişisel verilerin, dava dosya içeriklerinin, delillerin, ticari sırların ve stratejik müzakere bilgilerinin aktarılması yasaktır. Kişisel veri işleyen sistem seçiminde verilerin nerede saklanacağı, model eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağı ve yurt dışına aktarılıp aktarılmayacağı sorgulanmalıdır.

Risk Temelli Sınıflandırma ve Büro Politikası

Rehber yapay zeka kullanımını risk düzeyine göre dört kategoriye ayırmıştır. Genel mevzuat araştırması ve kamuya açık metinlerin özetlenmesi düşük riskli kullanım örnekleridir. Dilekçe taslakları ve içtihat ön elemesi ise insan denetimi gerektirmektedir. Hassas veriler söz konusu olduğunda kapalı sistem, KVKK uyumu ve erişim sınırlandırması gibi ilave güvenceler aranmaktadır.

Avukatlık büroları kendi ölçek ve ihtiyaçlarına uygun yazılı bir yapay zeka politikası oluşturması önerilmektedir. Bu politikada kullanılacak araçlar, aktarılmayacak veri türleri, yetkilendirme seviyeleri, denetim süreçleri ve veri ihlali durumunda izlenecek adımlar önceden belirlenmelidir. Rehberde hızlı karar kontrolü, sözleşme hükümleri ve hizmet sağlayıcı değerlendirmesi için örnek ölçütler de sunulmaktadır.