Rekabet Soruşturmalarında Hukuka Aykırı Delil Yasağı: Yerinde İnceleme Delilleri

Rekabet Kurumu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 15. maddesi uyarınca teşebbüslerde yerinde inceleme yapma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda defterler, fiziki ve elektronik veriler, bilişim sistemlerinde tutulan belgeler incelenebilmekte ve kopyaları alınabilmektedir. Ticari iletişimin çoğunlukla elektronik ortamda yürütülmesi, yerinde incelemeyi rekabet ihlallerini ortaya çıkarmanın en etkili araçlarından birisi yapmıştır.

Anayasa Mahkemesi Ford Kararı ve Sorunlar

Anayasa Mahkemesi 23 Mart 2023 tarihli Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. kararında, Rekabet Kurumu uzmanlarının hakim kararı olmaksızın gerçekleştirdiği yerinde incelemenin Anayasa'nın 21. maddedeki konut dokunulmazlığı hakkını ihlal ettiğine karar vermiştir. Ancak karar sonrası 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinde hakim güvencesini sağlayacak değişiklik yapılmamış, Rekabet Kurumu hakim kararı olmaksızın inceleme yapmaya devam etmiştir. Danıştay'ın norm denetim başvurusu üzerine verilen 6 Kasım 2025 tarihli kararında Anayasa Mahkemesi, maddenin «gerekli gördüğü hallerde» ibaresini anayasaya aykırı bulmamıştır.

Delil Kullanılabilirliği Meselesi

Hukuka aykırı delil yasağı, Anayasa'nın 38. maddesinin altıncı fıkrasında düzenlenmiştir: «Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.» Bu hüküm, ceza yargılamasıyla sınırlı değil; genel nitelikte bir yasaklamadır. Yerinde incelemenin hukuka aykırı olması, bu inceleme sırasında elde edilen belgelerin ve elektronik verilerin soruşturmada delil olarak kullanılabilirliğini ayrıca değerlendirmeyi gerektirir.

Rekabet soruşturmaları ceza muhakemesi olmamakla birlikte, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun hukuka aykırı delil yasağına ilişkin hükümleri idari yaptırımlar için de temel teşkil etmektedir. Öğretide, Anayasa'daki bu yasaklamanın rekabet soruşturmalarında da uygulanması gerektiği kabul edilmektedir.

Sonuç

Temel hak ihlali oluşturan bir yerinde inceleme sırasında elde edilen bulguların Rekabet Kurulunun ihlal tespitine ve idari para cezası kararına dayanak oluşturup oluşturamayacağı, Ford kararının ardından yeniden gündeme gelmiştir. Rekabet Kurulu'nun Anayasa'nın 38/6 maddesi kapsamında hukuka aykırı delil yasağına riayet etmesi gerekmektedir.