Rekabet Kurumu Hakim Kararı Olmadan İşyeri Araması Yapabilir mi?

Rekabet ihlallerinin etkin biçimde ortaya çıkarılabilmesi için Rekabet Kurumuna geniş denetim araçları tanınmıştır. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 15. maddesi, Kurula teşebbüslerin defterlerini, verilerini, belgelerini incelemek ve fiziki örneklerini almak yetkisini vermektedir. Dijitalleşmeyle birlikte bu yetkinin kapsamı genişlemiş; bilgisayarlar, elektronik postalar ve sunucuların incelenmesi de mümkün hale gelmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. kararı (23.03.2023), bu yetkinin anayasal sınırlarını belirlemek açısından önem taşımaktadır. Mahkeme, hakim kararı olmaksızın gerçekleştirilen işyeri incelemesinde konut dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Somut olayda Rekabet Kurumu uzmanları, Ford'un Kocaeli'deki işyerinde çalışanların bilgisayarlarındaki elektronik postaları incelemiş ve belgeler almıştır.

Anayasa Mahkemesi, konut kavramını sadece yaşadığımız evlerle sınırlamamıştır. Meslek odası, şirketin kayıtlı merkezi, şubesi ve diğer işyerleri de belirli koşullarda anayasal korumadan yararlanabilir. Ancak bu koruma bütün işyeri alanlarını aynı ölçüde kapsamaz. Herkesin serbestçe girebileceği bölümlerle, yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü ve mahremiyet beklentisinin olduğu çalışma odaları farklı düzeyde korunmaktadır.

Anayasa'nın 21. maddesi uyarınca, konutun dokunulmazlığına ancak usulüne göre verilmiş hakim kararı ile müdahale edilebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kanunla yetkili kılan merciin yazılı emriyle müdahale mümkün ise de, yirmi dört saat içinde hakim onayı alınması gerekir. Rekabet Kurumunun mevcut sistemi bu garantiyi sağlamamaktadır; Kurul doğrudan karar vererek inceleme yapabilmektedir.

İşlemin kanundaki adının yanında fiilen ne tür bir müdahale oluşturduğu belirleyicidir. Uzmanların gizli alanlara girişi, dosyaları incelemesi ve belge toplaması, denetim olarak adlandırılsa da anayasal açıdan konut dokunulmazlığına müdahale teşkil edebilir. Dijital verilerin incelenmesi ve avukat-müvekkil gizliliği de bu çerçevede dikkate alınması gereken hususlardır.