İşyerinde Mobbing İspatı: Delil Stratejisi ve Yasal Haklar

Mobbing Nedir ve Hukuki Çerçevesi

Türk hukukunda işyerinde psikolojik taciz (mobbing), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi ile düzenlenmiştir. Yargıtay kararlarında mobbing, bir çalışanı hedef alan sistematik, kesintisiz ve yıldırma amacı taşıyan davranışlar zinciri olarak tanımlanır. Önemli nokta şudur: tek seferlik tartışma, sert eleştiri veya izole bir olay mobbing sayılmaz. Ancak toplantılara çağrılmama, görevlerin elinden alınması, niteliksiz işlere yönlendirilme gibi davranışların uzun süre devam etmesi bu sınıflandırmaya girmiş olur.

İspat Yükü ve Mahkeme Yaklaşımı

Mobbingi iddia eden çalışan kanıtı sunmak zorundadır. Ancak Yargıtay bu tür davaların gizli ortamlarda yaşandığını bildiğinden kesin ve mutlak delil aramaz. Çalışanın her olayı tarih, yer, kişi ve tanıklarla somut şekilde anlatabilmesi yeterlidir. Tutarlı emareler bütünü mahkemede kanaat oluşturmaya imkan sağlayabilir.

En Etkili Delil Kategorileri

Mobbing dosyasının güçlü ayağı yazılı ve kayıtlı kanıtlardır. Kurumsal e-postalar, görev tanımını değiştiren yazılar, İK'ya verilen şikâyet dilekçeleri, ALO 170 başvuru kayıtları ve psikiyatri/psikoloji sağlık raporları önemli delillerdir. Bu belgeleri bir araya getirerek kronolojik bir resim oluşturmak dava başarısının temelini oluşturur. Mevcut veya eski iş arkadaşlarının tanıklığı da destek sağlayabilir.

Mobbing Günlüğü ve Belgeleme Süreci

Yaşanan her olayı günü gününe tarih, saat, yer ve kişi bilgileriyle not almak kritik önemdedir. Bu kayıtları o gün ait e-posta, mesaj veya belgelerle eşleştirmek kanıt zincirini güçlendirir. Yaşanan olumsuz etkiler için tıbbi başvuru yapıp rapor almak nedensellik bağını gösterir. Yazılı şikâyet ve ALO 170 kaydı ise işvereni harekete geçirme görevi taşır.

Hukuki Çözüm Yolları

Mobbing ispatlandığında çalışan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesine dayanarak haklı nedenle fesih edebilir; bu durumda kıdem tazminatı hakkını korur. Manevi tazminat talep etme hakkı doğar. Önemli usul: 2018 yılından bu yana işçi-işveren uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar anlaşırsa, tutanak mahkeme kararı gücü kazanır.

Yasal Uyarılar

İstifa etmek mobbingin ön koşulu değildir; aksine yazılı şikâyet ve içişleri kanalları denendikten sonra haklı nedenle fesih yapmak daha avantajlıdır. Sesi kaydetme işlemi ancak istisnai durumlarda, başka türlü delil imkânı olmadığında ve ani gelişen hallerde hukuka uygun kabul edilebilir. Gizli ses kaydı ceza sorumluluğu doğurabilir; bu nedenle avukat desteği alınması şarttır.