İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Kazanımlar Rehberi

İşe İade Davası Nedir?

İşe iade davası, işveren tarafından geçerli bir sebep gösterilmeden gerçekleştirilen işçi fesihinin geçersizliğinin mahkeme kararıyla tespit edilmesi ve işçinin eski görevine dönmesi için açılan davadır. Burada 'geçerli sebep' terimi, işçinin yeterliliğinden, davranışından veya işletmenin kaynaklanabilir ihtiyaçlarından doğan ve fesih bildiriminde yazılı olarak açıklanması gereken nedeni ifade eder.

Dava Açabilmek İçin Gerekli 4 Şart

İş güvencesi kapsamında işe iade davası açabilmek için dört şartın tamamının birlikte gerçekleşmesi zorunludur:

• İşyerinde en az 30 işçi olması: İşverenin aynı iş kolundaki tüm işyerleri ve şubeleri toplamda sayılır. Zincir marketler gibi işletmelerde toplam işçi sayısı dikkate alınır.
• En az 6 aylık kıdem: Aynı işverenin farklı işyerlerindeki çalışma süreleri toplanabilir. Yer altı işlerinde bu şart uygulanmaz.
• Belirsiz süreli iş sözleşmesi: Belirli süreli sözleşmelerle çalışan işçiler dava açamamaktadır.
• İşveren vekili olmamak: İşletme yönetiminde karar yetkisi olan ve işçi alıp çıkarma konusunda yetkilendirilen üst yöneticiler bu haktan yararlanamazlar.

Başvuru Süresi ve Hak Düşürücü Tarihler

2018 yılından itibaren işe iade uyuşmazlıklarında arabuluculuk başvurusu dava şartı haline gelmiştir. Fesih bildiriminin tebliğ edildiği günden itibaren 1 ay içinde arabuluculuk başvurusu yapılmalıdır. Anlaşmaya varılamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu süreler geçtiğinde haklardan vazgeçilmiş sayılır.

İspat Yükü ve Mahkemede Kazanmanın Şartları

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat etme yükümlülüğü işverene aittir. İşçi yalnızca feshin haksız olduğunu ileri sürebilir. İşveren performans düşüklüğü, işletme gerekçesi veya benzer nedenler gösteriyorsa mahkeme, bu nedenlerin önceden belirlenip işçiye bildirilip bildirilmediğini, yazılı savunma alınıp alınmadığını ve feshin son çare olup olmadığını araştırır.

Davayı Kazanmanın Mali Sonuçları

Mahkeme feshin geçersizliğine hükmettiğinde işçi şu haklardan yararlanır: Çalıştırılmadığı dönem için en çok 4 aya kadar ücret ve diğer imkânlar ile işe başlatılmaması durumunda 4 ila 8 aylık ücret tutarında tazminat. Kesinleşen karardan sonra işçi, 10 iş günü içinde işverene işe başlamak istediğini bildirimli şekilde bildirmelidir. Bu başvuruyu yapmayan işçi haklarını kaybedebilir.