Derdest Kısmi Davalarda Talep Artırımı ve Zamanaşımı Sorunsalı

Geçiş Hükümlerinin Kapsamı Tartışılıyor

7589 sayılı Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesinde yer alan belirsiz alacak davası kurumu lağvedilmiştir. Geçici madde 1/10 uyarınca bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce açılan davalar bakımından mülga hükümlerin uygulanmaya devam edeceği belirtilmiştir. Ancak bu geçiş hükmünün yürürlük tarihinden önce açılmış kısmi davaları kapsayıp kapsamadığı konusunda hukuki tereddütler ortaya çıkmıştır.

Kısmi Dava ile Belirsiz Alacak Davasının Ayrımı

Kısmi dava ile belirsiz alacak davası tamamen farklı dava türleridir. Yürürlük öncesinde kısmi dava olarak açılmış bir davanın, sonradan yürürlüğe giren usul kurallarına dayalı olarak belirsiz alacak davasına dönüştürülmesi hukuki açıdan mümkün değildir. Zira dava açılması tamamlanmış bir usul işlemi olması nedeniyle bu değişiklik yapılamaz. Dolayısıyla Geçici 1/10 hükmü yalnızca başlangıçta belirsiz alacak davası olarak ikame edilen dosyaları kapsamaktadır.

Derdest Davalara Yeni Kuralların Uygulanması

Tahkikatı henüz devam eden kısmi davalarda talep artırımı ve ıslah işlemleri tamamlanmamış usul işlemleridir. HMK 448. maddeye göre yeni usul kuralları tamamlanmamış işlemlere derhal uygulanır. Bu nedenle derdest kısmi davalarda davacılar, HMK 109/4 kapsamında bir defaya mahsus olmak üzere bakiye alacaklarını ileri sürebilmelidir.

Zamanaşımının Dava Tarihinde Kesilmesi

Yeni düzenleme öncesinde, kısmi dava açılması durumunda zamanaşımı yalnızca talep edilen miktar için kesilirken bakiye kısım için işlemeye devam ediyordu. Ancak HMK 109/4 uyarınca talep artırımlarında zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacaktır. Kanun koyucu kısmi davalar için özel bir sınırlayıcı geçiş hükmü öngörmediğinden, yürürlük öncesi açılmış derdest davalarda da bu korumanın uygulanması gerekmektedir.

Anayasal Garantiler ve Mahkemeye Erişim Hakkı

Usul hukuku kurallarının anayasal açıdan değerlendirilmesi, derdest kısmi davalarda bakiye alacak için zamanaşımı korumasının tanınmasını zorunlu kılmaktadır. Kısmi dava yoluyla hak arama hürriyetini kullanan davacının bakiye alacağına ulaşmasının, katı usul yorumlarıyla engellenmesi mahkemeye erişim hakkını ihlal edecektir. Bu nedenle HMK 109/4 mekanizmasının ve sağladığı geriye etkili zamanaşımı korumasının derdest davalarda uygulanması en uygun çözümdür.